 |
James Thornton |
| Internet Business Consultant | Call Toll Free: 1 (800) 409-2501 |
| About James | Google Profile | Electric Speed | The Electors | Juced | Contact Me |
|---|
![[Top Bar]](../../common/images/Topbar-en.gif){kind=small}
![[Bottom Bar]](../../common/images/Bottombar-en.gif){kind=small}
![[Photo of the Author]](../../common/images/Who.gif)
Fujitsu 635T Ýzerinde GNU-Linux
Çeviri: Salih Giray ve Yavuz Sert
![[Ilustration]](../../common/images/illustration16.gif)
Özet:
Bu yazý bir dizüstü bilgisayara özgürce daðýtýlan GNU/Linux iþletim
sisteminin yeni sürümünün en baþtan kurulmasýnýn öyküsüdür. Bunun
benzer olan masaüstü veya dizüstü bilgisayarlara linux kurmak isteyenler
için ve belki de Linux daðýtýmlarýnýn geliþtiricilerine faydalý olmasý
için bilgi kaynaðý olmasý istenmektedir. Açýklama oldukça teknik olduðundan
okuyucularýn Unix iþletim sistemini bilen (veya yeterince öðrenme isteminde
olan) kiþilerden olmasý daha iyi olacaktýr.
Giriþ
Bu benim bir dizüstü bilgisayara ikinci kez GNU/Linux iþletim sistemini kurmam. Ýlk denememde bir LapNote P150 kullandým ve gerekli kaynak buradadýr. Slackware CDROM'undaki çeþitli NASILYAPILIR'lar gibi bilgileri Linux Kurulum Yolgöstereni sürüm 3.2 (Linux Installation Guide) ve Linux'ta DizÜstü Bilgisayarlar görsel sanalyöre sayfasýndan yararlandým. Aþaðýdaki bütün bilgiler Fujitsu 635T üzerine Slackware 3.5 kurulumu için kendine özgü bir bakýþ saðlar. Belirli programlara Internet baðlantýlarý saðlanmamaktadýr. Bunun nedeni gelecekte okuyucunun belirtilmiþ görsel sanalyöreler üzerinden bu programlarý yerleþtirebileceðinin varsayýlmasýdýr.
Kuruluma Doðru Ýlk Adýmlar
E-gönderim aracýlýðýyla ikinci el bir Fujitsu 635T dizüstü bilgisayarý satýn aldým. Beklediðim gibi bilgisayar "windows, vsürüm "95 OSR 2" iþletim sistemi ile birlikte geldi. Windows'un kurulumu büyük olasýlýkla, bana satýlmadan, daha önceki sahibi silinip temiz bir yeniden kurulumla yapýlmýþtý. Ses kartý tanýnmýyordu ve bütün PCMCIA sistemi sanki hiçbir yerde yokmuþ gibi görünüyordu. Gerçek renk kipini (mode) destekleyip desteklemediðini þimdi anýmsamýyorum. Kalýcý tekerdeki (Hard Disk) bölünümleri (partition) arasýnda tekere asýlý kal bölünümü (suspend-to-disk partition) olmadýðýndan tekere asýlý kal bölünümü (suspend-to-disk) seçeneðini denemedim. Çünkü onun iþlemeyeceðini, tekere asýlý kal bölünüm'süz bölünüm yapýsýnýn zarar görebileceðinden korkuyordum. (Korkularým boþunaymýþ: tekere asýlý kal seçeneðini etkinleþtirmek istediðimde, BIOS tekere asýlý kal bölünümünün olmadýðýný saptadý ve uyarý duyurumu yaptý).
Windows'u hemen silmekle iþlemleri tehlikeye atmanýn akýlcý bir yaklaþým olmadýðýný biliyorum; Bu yüzden ilk önce birkaç þeyi alýp çýkarmaya gereksinimim vardý. Ýlk olarak Yazý Türü yazýcý sürücüsünü kurdum ve daha sonra kullanmak için Kontrol Paneli'ndeki bütün sistem ayarlarýnýn yazýcýdan çýktýsýný aldým. Bu sözde iþletim sisteminin belki de tek yararlý þeyi bu dosyadýr, çünkü ana bilgisayar sistemi elyordamlarý (manuals) ile beraber gelmemektedir (kim olduðunu bildiðiniz, belâlý bilgisayar ile uðraþtýran, satýmcýya teþekkür etmiyorum). Bu iþin kuralýna göre bütün bu bilgiler donaným elyordamlarýnda bulunmak zorundadýrlar; fakat bu günlerde Windows yüklenmesi pazarda bütün bu bilgilerin verilmesi ile eþdeðer tutulmaktadýr. Aslýnda siz belki de bilgi çýkarýmý yapabileceðiniz doðru kurulmuþ bir Windows kopyasý almýþsýnýzdýr.
Donaným bilgilerinin özetini diskette bir dosyaya yazdýktan sonra bilgisayarý yeniden baþlattým ve BIOS ayarlama kipine girdim. BIOS hoþ bir arayüze sahip olup port numaralarý seri portlarýn ve ses kartýnýn IRQ numaralarý, güç yönetimi, hatta paralel port kipleri (modes) gibi özelliklerin denetimine olanak saðlar.
|
|
Linux açýlýþ disketinin nasýl oluþturulacaðýný çözmek ilk adýmdý. Slackware Linux 3.5 daðýtýmýný yöreyeçekmiþ ve README, INSTALL gibi dosyalarý elden geçirmiþtim. Önerilen iþlem basamaklarýna göre açýlýþ dosyalarýný diskete yazmak için Slackware tarafýndan saðlanan "rawrite.exe" adlý DOS programýný kullandým. Slackware CDROM'undaki "bootdsks.144" dizininde rawrite.exe bare.i a: buyruðu, en basit yalýn (bare) çekirdek yapmak için ve rawrite.exe color.gz a: buyruðu da Slackware kurulumu için gerekli root disketini yapmak için kullanýlýr. Sonra bareamo.i baþlangýç disketini de kullanabileceðimi çözdüm, çünkü dizüstü bilgisayar Geliþmiþ Güç Ýþletimi (Advanced Power Management, APM) fonksiyonlarý kullanmaktaydý ve bunlarý ana kurulum sýrasýnda bu yolu kullanarak devreye sokabilirdim. Örnek olarak kurulum iþlemini, iþlemin tam ortasýnda durdurabilir daha sonra yeniden baþlatabilirdim. Ama en baþýnda en basit çekirdek dýþýnda birþey kullanmak istemedim. APM'yi desteklemeyen çekirdeðin kullanýmý sonucunda, dizüstü bilgisayarý bir saat kadar býraktýðýmda sorunla karþýlaþtým ve kendini otomatik olarak durdurduðunu gördüm. Tipik tepki seçkisiz (random) programlarýn devam etmeyi reddetmesi ve iþlemci (CPU) düzeyinde bir yazmaç týpkýgösterimi ekleyek sýfýrla bölme" hata duyurumu (error message) yapýlmasýydý. APM uyumlu çekirdek kullanýmý ile baþladýðýmda bu çeþit donanýmsal aksamalar ortadan kalktý.
Bütün Yönleriyle Linux
Bilgisayarý tekrar baþlattým ve iki disketi kullanarak Linux sistemi açtým daha sonra ise geçiþsözcüðü kullanmadan "root" kullanýcýsý ile bilgisayara girdim. Sisteme giriþde giriþ buyrukimi (login prompt) bana Linux için bazý kalýcý teker bölünümleri oluþturmaya gereksinimim olduðunu ve daha sonra da kurulum programýný çalýþtýrmam gerektiðini söyledi. Ayný mesaj bana bölünüm için fdisk ya da cfdisk kullanmamý söylüyor. fdisk'in kullaným için çok uygun olmadýðýný bildiðimden cfdisk'i denemye karar verdim ve bu kolay ve sezgisel metin arayüzü benim için hoþ bir sürpriz oldu. 1.35 GB'lýk FAT dosya sistemli tek bölünümlü kalýcý tekerimi sildim (Hoþçakal Windows) ve bir tane 64 MB'lýk deðiþtokuþ bölünümü (swap partition) ve 2 tane Linux (300MB ve 1GB) türü bölünüm oluþturdum. Küçük bölünümü sistem dosyalarý için ve daha büyük bölünümü ise kullanýcý dosyalarý ve uygulamalarýný koyup daha sonra Linux'u yeniden kurmak istersem bu bilgilerin kaybolmamasý için oluþturdum.cfdisk ile iþimi bitirdikten sonra kurulum programýný çalýþtýrdým. Kurulumun ilk adýmlarý oldukça açýktý, klavye tekrar seçilir, deðiþtokuþ (swap) alaný oluþturulur ve kurulumdaki erek ve kaynak dosyalar seçilir. Kalýcý diskin küçük bölümünü root bölünümü (/) olarak ve daha büyük bölünümünü de /usr dizini olarak mount ettim. Karþýlaþtýðým ilk hata kaynak dizini ile ilgiliydi. Gerçek bir Slackware CDROM'una sahip deðildim ama buna raðmen bütün dosyalarý alýp CDROM'a "windows" kullanarak yerleþtirmiþtim. Birkac kez denedim ama kurulum Slackware dagýtýmý içeren dizin olarak verdiðimi dizin olarak tanýmadý.
|
|
Sorun büyük-küçük harf ayýrýmý yapmayan DOS dosya sisteminde oluþturduðum bu dosyalarýn adlarý, harf ayýrýmý yapan Linux tarafýndan okunup tanýnamýyordu. Örneðin DOS'ta README ile readme dosyalarý ayný dosyanýn adlarýyken Linux'ta 2 farklý dosyayý belirtir. Bu sorunu Ctrl-Alt-F2 tuþlarýna basarak çözdüm. Bunu daha önce kullandýðým Linux'tan biliyorum, Ctrl-Alt-F1'den F6'ya kadar kullanarak Linux'un sanal konsollarý arasýnda yazý kipinde geçiþ yapabiliyordum. Baþka bir giriþ ekraný ile karþýlaþtým ve yine root olarak geçiþsözcük olarak girdim. Ýkinci bir konsola sahip olduðum için þükrediyorum: mount, cat ve ls gibi kullanýþlý buyruklar buradan kullanýlabiliyordu ve CD'yi buradan mount edebildim (CDROM sürücüsünün /dev/hdc'de olduðunu Slackware'ýn açýlýþýndan biliyordum, bu yüzden þu buyruklarý kullandým: mkdir /cdrom; mount /dev/hdc /cdrom), Slackware dosyalarýný kalýcý tekerin bölünümlerinden birine kopyaladým ve sonra dosyalarý noktalarýyla birlikte yeniden adlandýrdým. (Diðer bir seçenek, kurulum dosyalarýnýn giriþinde ZIP sürümünü kullanmaktýr ama bizim kullandýðýmýz bare çekirdeði bunu desteklememekteydi, daha sonra Slackware ile gelen paralel port ZIP sürümünün benim makinemde çalýþmadýðýný anladým, aþaðýya bakýnýz) Bundan sonra kurulum programýnda Slackware'in desteklemesinden dolayý "dosyalarý mount edilmiþ dizinden al" seçeneðini seçtim. Çünkü diðer bir konsola geçtiðimde, CD'deki Slackware bilgi dosyalarý, çeþitli NASILYAPILIR'larý ve Kurulum Yolgöstereni'ni kurulum ile ayný anda okuyabiliyordum. Bu bana çok kullanýþlý göründü. Herhangi bir anda hangi dosya sisteminin mount edildiðini görebiliyor (cat /etc/mtab), eðer gerekliyse onlarý mount ya da umount edebiliyor ( mount -t ext2 /dev/hda3 /mnt/usr) ya da dosyalarýn yerlerinde deðiþiklikler yapabiliyordum. Bir paralel kabuk penceresine girebilir ve sistemde ne olaylar olduðunu görebilirdim. Tüm bu sözedilenler içinde bütünüyle yükleme yazýlýmýna baðlý kalmadýðýmdan bu yükleme daha rahat hale gelmiþti.
Sonraki adým kurulumda kullanacaðým yazýlým paketlerini seçmekti. Oyunlar, X sunucusu geliþtirme paketi ve kaynakyazýlarý dýþýnda CDROM'daki bütün paketleri kurdum. Bundan sonra kurulum programý kalýcý tekeri açýlabilir yapmak için lilo açýlýþ iþletmenini kullandý. bareamp.i çekirdeðini kullandýðýmdan, otomatik lilo kurulumunu seçtim. Ýletiþimaðý biçimlendirilmesini atladým, font ayarlarýný seçmedim, modemimin COM2'de olduðunu gösterdim, faremi PPS/2 uyumlu olarak seçtim ve zaman dilimini Amsterdam olarak belirledim. (Niçin o dev zaman dilimi listesinde PageDown tuþunu kullandýðýmda hýzlý akýþ saðlanmýyor). En son olarak bilgisayarý yeniden baþlattým ve baþarýlý olarak açýldý. Yine geçiþsözcüðü kullanmadan root olarak girdim ve yaklaþýk 53 BogoMips hesaplama gücü ile ayarlamaya hazýrdým. Bu, BogoMips MÝNÝ-NASILYAPILIR'da açýklandýðý gibi, yaklaþýk 133 Mhz Pentium'a karþýlýk geliyordu.
Þimdiye kadar oluþan tek eksiklik paralel porta baðlý olan zip sürücüsünün tanýnmamasýydý. Sürücü (ppa, parallel port uyumlandýrýcýsý (adaptör)) 0x278 portunda
|
|
lilo ayarlama dosyasýný elle deðiþtirmeyi denedim, ayar dosyasýný deðiþtirdikten sonra lilo buyruðunu çalýþtýrmayý genellikle unutuyordum. Bunun yerine unutkanlýktan arý olan liloconfig programýný buldum.
Sonuç yorumlarý: Bazan kurulum fonksiyonlarýnýn bazýlarý iþlerini bitirince hata duyurumu verirler ama bu hata duyurumlarý sonraki ekran çýktýðýnda hemen kaybolurlar. Ben bu hata duyurumlarýný sabit tutarak yükleme iþleminin baþarýlý olup olmadýðýný öðrenebilirim. Belki kabuk programlarýnýn daha çok çalýþmasý için daha çok iþe gereksinim olacaktý, ama bu çok önemli deðildi; hiç olmazsa buyruklarýn çýkýþlarý yönlendirilebilir ve istendiðinde gösterilebilir. Merhaba Bay Volkerding, belki beni duyuyorsunuzdur.
Saga Video Kartý
Ýlk ana sorunumun X pencere sistemini kurmak, görüntü kartýmla 800x600 çözünürlükteki LCD ekranýmý çalýþtýrmak olacaðýný umuyordum. Ama etkin iþlemler üzücü olmaktan uzaktý, basitçe dosdoðru çalýþýyordu ve sadece gerçek renk kipinin üzerinde biraz oynanmasý gerekiyordu.
Slackware Linux daðýtýmlarý XFree86 ile birlikte geliyor ve yüksek kalitedeki X sunucusu görüntü yongama (graphics chip) tam destek vereceðini söylüyordu. Ýlk önce Hýzlandýrýlmýþ X'i denedikten sonra buna karþý karar aldým, çünkü XFree86 daha çok ayarlanabilir ve benim daha önce kullandýðým ve daha az desteklenen bilgisayarýmda daha çok deneyimim vardý. Xfree86'yý ayarlamak için iki seçeneðim vardý; X tabanlý ayar programý ve yazý tabanlý program. Faremin alt kýsmý biraz yýpranmýþ ve hantal olduðundan yazý tabanlý ayarlamayý yeðledim (arayüzü oldukça kötü ama bu, gerçekten doðru). Sonra grafiksel ayarlamanýn bu noktada bir þekilde çalýþmayacaðýný buldum. Çünkü yazý kipi fare sürücüsü olan gpm kurmak üzere seçtiðim ve etkinleþtirdiðim fare ile uyumsuzdu. gpm -k yardýmý ile onu ortadan kaldýrdým ama grafiksel kurulum gerçekten iþe yarar deðildi ve fareye gereksinim duyuyordu.
2 MB bellekli C&T 65550 grafik uyumlandýrýcýsý listede vardý ve bütün renk derinliklerindeki 800x600 çözünürlük kiplerini seçtim. Kurulumun ortasýnda X -probeonly'i çalýþtýrarak uygulanabilir výdeo kiplerini araþtýrdým ama hata verdi, çünkü kurulumun bu noktasý hakkýnda baþlangýç dosyalarýnda yeterli bilgi yoktu. Bundan dolayý bu adýmý atladým ve daha ileri sorunlara yöneldim. Monitör özelliklerinin sorunlarýyla ilgilenmedim (örneðin güçlendirme (refresh) frekanslarýnýn yatay ve düþey deðerleri gibi). Daha önceki deneyimimden bu bilginin baþarýlý ayarlama için ne zorunlu ne de yeterli olduðunu biliyorum. Sade bir þekilde "generiç multisync SVGA monitör"ü seçtim (Niçin dizüstü bilgisayarlarýn ekranlarý listede yok).
|
|
Biçimlendirmeyle ilgili herþeyi bitirdikten sonra ana görüntü ayar dosyasý olan /etc/X11/XF86Config'e baktým. Bu dosya, genellikle, biçimlendirme programýnýn kendiliðinden yerleþtirdiði fazlalýklarla doludur. Donanýmla ilgili olan çok önemli bölüm oldukça bilinen KipSatýrlarý (Modeline) kesimidir. Her bir KipSatýrý açýklamasý özel görüntü kipini, uygun ekran çözünürlüðünü, tazeleme frekanslarýný ve bunun gibi bilgileri içerir. Her kip bir ada sahiptir ve etkin olan sunucu hangi noktasal renk derinliðinde hangi kiplerin bulundugunu söylediðinde (dosyanýn Screen bölümünde) ayar dosyasý dosya adlarýna gönderim yapar. Eðer ayný adlý birden çok kip varsa, sunucu bunlardan yalnýzca birini, tazeleme frekansý ve dolayýsýyla görüntü kalitesi "en iyi" olaný kullanýr. Benim daha önceki XFree86 ayarlama deneyimimden otomatik ayarlama ile onun yakalanabileceðini biliyordum. Yani o, 640x480 ya da 800x600 gibi, ayný çözünürlüðe ve adlara sahip özdeþ birçok kipsatýrýný devreye sokmakta ve verilen monitör için "en iyi" kipi seçmek sunucuya býrakýlmaktaydý. Ama kiplerin yalnýzca bir kaçý, sözgelimi, 800x600'ü etkin olarak çalýþtýrabilir. Bu pratikte þöyle olur: sunucu en iyi kipi seçer, ama bazý nedenlerden dolayý bu çalýþmazsa kullanýcý buna þaþýrýr. Daha iyi bir yol ise bu kipleri 800x600a, 800x600b ve bunun gibi farklý adlarla adlandýrmak ve sunucunun bunlarýn hepsini kullanmasýný saðlamaktýr. Kullanýcý Ctrl Alt + ve Ctrl Alt - tuþlarýna basarak varolan kipler arasýnda dolaþabilir ve böylece en iyiyi seçmesi saðlanabilir.
Ben 800x600 dýþýndaki kiplerin hepsini sildim, onlarý yeniden adlandýrdým, tümünü Screen bölümü içine yerleþtirdim ve X pencere sistemini baþlatacak olan startx buyruðunu verdim. Benim için en iyi olan kipsatýrý aþaðýdaki gibiydi:
# 800x600 @ 60 Hz, 37.8 kHz hsync Modeline "800x600a" 40 800 840 968 1056 600 601 605 628 +hsync +vsync
Diðer biri benzer olan 56 Hz'deki olup ayný resim kalitesini vermekteydi. Yüksek çözünürlükte güzel bir resim alabiliyordum. Bununla birlikte pencere yöneticisi görülebilir deðildi. Gerçek renk kipi de çalýþmýyordu. ( Gerçek renk kipi startx -- -bpp 24 ile baþlatýlýyordu, kullandýðým grafik yongasýnda dolayý gerçek 32 bit deðil 24 bit, 24 bpp, oluyordu; X biçimlendiricisi Screen bölümünde 32 bit seçeneðini doðru olarak gözardý ediyordu ve her zaman renk derinliðini 8 bit olarak kullanýyordu) X'i yeniden yÖnlendirilmiþ çýkýþla (startx >& /tmp /startx-output) çalýþtýrdým ve sonuçlarýný bir dosyada tuttum. Tersi durumda duyurumlarýn çok hýzlý bir biçimde kayarak ekranda görüntülenmesi nedeniyle, bu teknik X kurulum sorunlarýna taný koyabilmek için çok kullanýlan bir yoldur.
|
|
Pencere iþletmeninin sorunu, bazý nedenlerden dolayý DISPLAY deðiþkeninin ayarlanmamasýndan kaynaklanmaktaydý. Bu çevre deðiþkeni tüm programlarýn pencereleri nerelerde göstereceðimizi bilmemiz açýsýndan önemlidir. Bunu startx ayar dosyasýný inceleyerek anladým ve sorunu çözdüm.
Gerçek renkle ilgili sorun X'in gerçek renk kipinde "piksel saati çok yüksek oluyor" biçiminde yakýnmasýydý. Görünüþe göre bu, piksel saatinde gerçek donaným sýnýrlandýrmasýdýr. Bazan gerçek renk kipinin elde edilmesinin olanaksýz olduðunu düþündüm ama diðer insanlarýn C&T uyumlandýrýcýlarý için kullandýklarý kipsatýrlarýný baktým (Bunlarý Dizüstü Bilgisayarlarda Linux görsel sanalyöresi'nde buldum) ve aþaðýdaki düþük saat frekanslý kipsatýrýný keþfettim):
#800x600 @ 49.5 Hz vsync, 30 kHz hsync, yucky and flickery even on LCD ModeLine "800x600b" 28.3 800 816 856 920 600 603 605 618
Bu kip çok düþük bir tazeleme oraný ve düþük resim kalitesine sahiptir; bunu devreye soktuðumda, ekran gözlerimi yaþartarak výzýltýlý sesler çýkardý. LCD ekranlar CRT'den daha iyi resim kalitesi veriyordu ve çoðu kez kabul edilebilir görüntü 56 Hz düþey tazeleme oranýndaydý. ( tipik 14 inch ekranlarda gözüme bir aðrý giriyordu). Ama bu kesinlikle yeterince iyi deðildi. Bunu böyle yapacaðýmý bilmiyordum ama diðer deðerleri deðiþtirmeden 28.3 yerine 35.1 yazarak saat frekansýný arttýrdýðýmda kip daha iyi çalýþtý. O zaman saat frekansýný eski kipsatýrýnda alt sýnýr 35.4'le deðiþtirmeyi denedim ve çalýþtý. Þu an bunu yazmak için onu (gerçek renk'te) kullanýyorum. Daha sonra, gerçek renk kipini benimsenmiþ (default) hale getirmek için Xf86Config dosyasýnda Screen bölümüne Default Color Depth 24 satýrýný ekledim. Kesin renk derinliðini benimsenmiþ olarak kullanýllýr yapmanýn bir yolunu anýmsadým ama X elyordamlarýnda "DefaultColorDepth"i bulmam gerekiyordu. Çünkü X biçimlendirim yazýmý benimsenmiþ renk derinliði ile ilgili hiçbir örnek satýr içermiyordu.
28.3 deneme kipini X sunucusu için kabul edilebilir yapmak amcýyla izin verilen monitör frekans deðerlerini deðiþtirmek zorunda kaldým. Biçimlendirici bu deðerleri yerleþtirdi.
HorizSync 31.5 - 37.9 VertRefresh 50 - 90ama o zaman yeni 28.3 kipinde baþlatamadým çünkü frekanslar çok düþüktü. /tmp/startx-output dosyasýný inceledim ve X'in izin verilmeyen frekans deðerleri hakkýnda yakýndýðýný buldum. Böylece, HorizSync'yi 31.5 yerine 30'a ve VertRefresh'i 50 yerine 48'e düþürdüm. Bununla birlikte, bu iki ayar da, özellikle alt sýnýrlar, o kadar önemli deðildi. Çünkü gerçek saat deðerleri kipsatýrýnca belirleniyordu. Ýlke olarak, bu ayarlar ekranýn yüksek bir frekansta yanmasýný önlemek için buradadýrlar: X sunucusu bütün kipsatýrlarýnýn frekans sonuçlarýný hesaplayacak ve verilen bölge dýþýndakileri dýþlayacaktýr. Ama uygulamada monitör yeteneklerinin kesin bir duyarlýlýkla ölçülemeyeceðini buldum. X sunucusunun iyi kipleri kabul etmesini saðlamak için bu bölgeleri biraz deðistirmeye gereksinim duydum.
Ýki son hamle vardý. X oturumundan yazý konsoluna geçip XF86Config dosyasýna TextClockFreq 40 satýrýný ekleyerek frekansý yeniden düzelttim ve sanal konsolu eriþilebilir olarak saklamak ve de DISPLAY çevre deðiþkenini ayarlamak içinstartx ayar dosyasýný (/usr/X11R6 /bin/startx) yeniden düzenledim. (Bu deðiþkenler pencere iþletmeni fvwm2 tarafýndan sözümona iþletiliyordu ama hiç de öyle görünmüyor) Yazýmýn son bölümü artýk aþaðýdaki gibiydi:
export DISPLAY=":0.0" exec xinit $clientargs -- $serverargs >& /tmp/xinit.out &
Yukarýdaki ikinci satýr X konsolun bütün çýkýþ bilgilerini geçici dizindeki bir dosyaya yazar ve geri plandaki tüm X pencere iþlemlerini yerleþtirerek gerekli olduðunda kullanýlmasýný saðlar.
Türlülük Linux'un Tuzu Biberidir
Sistem çalýþtý ama hep eðlence ile ilgili birþeyleri kaçýrdýðým izlenimi edinmiþtim: son çýkan yarý-tecimsel daðýtýmlardan ikisini, RedHat 5.1 ve SuSe 5.2'yi edindim. Bu ikisi kurulum ve ayarlamada rakip tanýmýyordu ve ben bunlarýn yerine bilgisayar bilgelerinin yeðlediði Slackware'i kullanýyorum. Artýk bunlarýn da tadýný almak istiyorum.
|
|
SuSE 5.2, açýklanan bütün yeteneklerine karþýn benim dizüstü bilgisayarýmý açamadý. Açýlýþ disketlerini çalýþmakta olan Slackware daðýtýmýnda yaptým, bu iþlemi dd if=/cdrom/disks/eide01 of=/dev/fd0 buyruðu ile yaptým. Belki bellek þatýþmasý ya da ona benzer bir nedenle, IDE açýlýþ disketlerinin hiçbiri (eide01'den eide03'e) "Linux Yükleniyor..." (3 nokta ile) duyurumundan öteye gidemedi. Daha sonra baþkalarýndan duydum ki bazan açýlýþ disketleri çalýþmaz ve ondan sonra birisinin geçici bellek (memory cache) ile oynamasý ya da baþka bir kabuk seçmesi gerekirmiþ. Ama 1) çekirdeklerin hiçbiri çalýþmadý, BIOS ayar programý geçici bellek ile uðraþmama izin vermedi.
|
|
Daha önceki Linux deneyimim RedHat4.1 ile olduðundan ve RedHat5.2'nin daha güvenilir olduðunu duyduðumdan dolayý RedHat 5.2'e dönmeyi çok istiyordum. Kurulum yazýlarý gözlerimin önünde parladý, yalnýzca bir tane baþlangýç disketi yapmam beni kuruluma hemen coþkuyla sokacaktý. Paralel port zip sürücüsü kurulumda kullanmama raðmen /dev/sda'da baþarýlý olarak bulundu. Ama bu beni oldukça sýkýntýya soktu, örneðin fdisk "/dev/sda'ya girilemiyor" yakýnmasý vererek baþlatýlamadý. Ayrýca kurulum sýrasýnda yalnýzca bir tane yalnýz kabuðu çalýþtýran paralel port, yazýlý iþlemleri görüntülemesi için ( Ctrl-Alt-F3 ve F4 ) iki tane hata duyurum konsolum vardý. O yazýlara devam ettikçe ve bireysel paketlerin seçildiði noktaya geldikçe kurulum için ne kadar boþ yer kaldýðýný görebiliyorum (Slackware'e benzemiyor). Þu ana kadar istenilen boþ alan 400MB'ýn altýnda olduðundan ve /usr bölünümünde bunun iki katýndan daha fazla yer olduðundan bu çok önemli deðildi
Daha basit olan X ayarlarýný yapmaya kalkýþtým. Ayarlar sonucu oluþan /etc/X11/XF86Config dosyasý benim donanýmým için biraz uygunsuzdu. Çünkü ilgili 24bpp gerçek renk kipini atlýyordu; onun yerine 32bpp'i atlayabilirdi. Ancak ben hangi kiplerin çalýþtýgýný biliyordum ve o kadar da kötü deðildi. Grafik uyumlandýrýcým (C&T) dogru olarak kimliklendirilmiþti. X'i sorunsuz olarak calýstýrdým. (Tek hoþlanmadýgým þey X terminalin siyah üzerine beyaz yazý kullanmasý. Sonra, /redhat/contrib dizinindeki GhostScript 5.10'u yüklemek için ünlü rpm ("RedHat Paket Ýþletmeni", yazýlým yükleme ve kaldýrma için kullanýlan program) programýný kullanmaya calýstým. Bunun için sýkýcý olan tar zxf paket_adý.tgz yerine daha basit olan rpm -i paket_adý.rpm buyruðunu kullandým. rpm bana bu yükleme için "ghostscript-fonts-standard" gibi baþka paketlere gereksinim duydugu duyurumunu verdi. Diðer ghostscript font paketleri etraftaydý ama o yoktu. Böyle birþeyle RedHat 4.2'de de karþýlaþmýþtým. rpm bir defasýnda bana (RedHat 4.2 altýnda) "/bin/sh paketinin sistemimde bulunmadýðýný söylemiþti. /bin/sh kabuk demektir. Onsuz, tüm bu buyruklarý nasýl verebilirdim? Anakart'ýn varolmadýðýný söylediðini de duyabilecektim. Bunun tipik "rpm çýlgýnlýðý" olduðunu düþünüp ondan vazgeçtim. Toplamda sistem, ayný bileþenleri içeren Slackware kurulumundan daha yavaþ çalýþýyordu.
|
|
Sonra sistem biçimlendirme elaygýtý, sistem yoneticilerinin cok yakýn yardýmcýsý linuxconf ile uðraþtým. Ne yazýk ki, çoðu baðlantýsýz nesnenin ayarýn sistemimde nasýl deðiþtirileceðini anlayamýyordum. Bazý yerler açýkca görülebiliyordu ama diðerlerini çýkarabilmek neredeyse olanaksýzdý. Benim için temel öncelik sistem biçimlendirimini anlamak ve buna göre sorunlarý gidermekti. RedHat ve onun "onu kolaylaþtýr" felsefesi'ndeki izleyicilerinin, kolay kullanýmý, bilinen ayrýntýlarý saklayarak deðil de, yönetmenin herhangi bir þeyi elle deðil ama bazý yazýlýmlarý çalýþtýrmasýný saglayarak gündeme getirdiklerinden kuþkuluyum.
Diðer bir yakýnmam: zip sürücüsünün bulunmasýna raðmen kullanýma geçmesi çok uzun sürüyor, çünkü yalnýzca yavaþ kipin kullanýlabildiði eski beta sürümü kullanýlýyor. Bu yüzden sürücüyü ve belki de çekirdeði yeniden derlemem gerekiyor. Çekirdek kaynak kodlarýný yüklerken diðer bir sorunla daha karþýlastým. Þimdi ne olduðunu anýmsamýyorum. Bu düþüncelerden ve "rpm çýlgýnlýðý"ndan çekindiðimden dolayý RedHat'i býrakýp, eski ama güvenilir, Slackware'e döndüm. Elimdeki Slackware disketleriyle yeniden baþlattým ve kafamdaki bilgilerle kurulumu yineledim ve sistem hemen yeniden devreye girip çalýþtý.
Yeni Bir Çekirdeðin Derlenmesi
Linux Sisteminin merkezinde çekirdek olduðunu ve çekirdeðin, fareden, ses kartýna, benim paralel port ZIP sürücüme, dýþ SCSI CDROM sürücüsüne kadar çeþitli tüm çevre aygýtlarý içermesi gerektiðini biliyordum. Ayrýca, çekirdeðin bu aygýtlarý modül olarak yüklenildikleri zaman da destekleyebildiðini yani istendiðinde yüklenip daha sonra devre düþü býrakýlabildiklerini biliyordum. Böylece, istenildiðinde uyumsuz aygýtlar için yükleme sonra devre dýþý býrakmak mümkün olduðundan dolayý çekirdek daha küçük ve daha esnek hale gelir. Örneðin, yazýcý sürücüsü paralel portla ZIP sürücüsüyle uyumlu olmayabilir, o zaman sürücüyü bir anda bu iki sürücüden yalnýzca birisi için yükleyebilirdim.
|
|
Standart bir Linux daðýtýmý ile gelen çekirdek, sahiplenmeyi düþünme eðilimi göstermeyeceðim, bazý ana aygýtlarýn desteðini içerir, bu aygýtlar bellekte birþey yapmaksýzin kalýp dururlar. En iyisi çekirdeði üzerinde calýþtýðý sisteme göre derlemektir.
Bunu aklýmda tutarak, bilgisayarým için uygun bir çekirdeði biçimlendirip derlemeye baþladým. Slackware'i yüklerken tüm çekirdek kaynak kodlarýný yüklemeyi seçtiðimden dolayý çekirdeði yeniden derlemek çok kolay oldu. /usr/src/linux dizinine geçip make menuconfig buyruðuyla yazý-tabanlý çekirdek biçimlendirme yazýmýný baþlattým. Kýsa bir süre sonra, çeþitli çekirdek seçenekleri içeren hoþ bir diyalog kutusu karþýmda göründü. Herbir çekirdek seçeneði anlatýmlarla iyi bezenmiþti ve zaman yitirmeden onlar içinden bakabiliyordum. "ESS AudioDrive" türü ses kartýma kadar girebileceðim her þeyi girdim. Ses kartým listede bulunmamakla birlikte, README dosyalarýndan edindiðim bilgi çerçevesinde onun bir SoundBlaster türü olduðunu sanmaktaydým (listede yoktu ama öyle olmalýydý). Modül olarak derlenmesi gereken tüm paralel aygýtlarýn tümünü seçtim. Aygýtlar, güç iþletmeni ("APM"), ses gürleticisi (SoundBlaster) uyumlu ses kartý, bir PS/2 fare, seri portlar, disket, cdrom, ve SCSI teker desteði (benim ZIP tekerim için ama ona sahip olmak iyiydi) gibilerini içermekteydi. SLIP ve PPP gibi iletiþimaðýyla ilgili þeyler ve a.out, ELF, ve çalýþtýrmam gerektiren durumlarda kullanabilmem için java çalýþtýrýlabilir biçimleri (format) için modüller yaptým. SGI uyumlu ZIP tekerleriyle çalýþabilmek amacýyla Macintosh dosya sistemi (hfs) için ve paralel ZIP sürücüsü için güncellenmiþ destek (bu þeyler standart çekirdekle birlikte gelmiyorlardý ama onlara gereksinimim vardý) için modülleri ayrýca derledim. En son PCMCIA paketini (pcmcia-cs-3.0.4) yöreyeçektim ve SCSI kart ve iletiþimaðý kartý destek modülerini derledim.
Ardýndan make dep; make zlilo; make modules; make modules_install buyruklarýný çalýtýrýp 15 dakika bekledim. Herþey bittikten sonra yeni çekirdek ve modüller derlenmiþ ve doðru yerlere yerleþtirilmiþtiler. Oluþan /vmlinuz çekirdek dosyasýnýn /vmlinuz.old altýnda korunmakta olan eskisinden daha yeni ve küçük olduðunu denetledikten sonra makinemi yeniden baþlattým (reboot)... ve baþlatýlamadýðýný herhangi bir dosya sistemi mount edilmeden önce durduðunu gïzlemledim. VFS: mounted root (ext2 filesystem) readonly'deki bölünüm denetiminden sonra alýþýlmýþ baþlatým duyurum dizisi (boot message sequence) durdu kaldý. Hiçbir dosya sistemi okuma ve yazma için mount edilemedi, INIT tarafýndan baþlatýlan, sistem baþlatým yazýmlarýndan hiçbiri çalýþtýrýlamadý.
Eski çekirdeði içeren baþlatým disketi ile Slackware'i yeniden baslattýktan sonra sistemim geri geldi, yeniden çekirdek biçimlendirme aþamasýna geçtim ve yeni çekirdeðimde neyin hatalý olduðunu düþündüm. Sonra ölümcül yanlýþýmý buldum: herþeyi modüllerle yapmaya o kadar kendimi alýþtýrmam aptalca bir yanlýþlýk yapmama neden olmuþtu. Tüm çalýþtýrýlabilir biçimler (a.out, ELF and java gibi) için destekleri modül olarak derlemiþtim. Tüm çekirdek ve modüller ELF'de derlenmiþtiler. Bu yüzden, yeni çekirdek baþlatýlýnca ELF desteði için olan modülünu yükleyinceye kadar hiç bir modülü yükleyemiyordu. Öte yandan, bu modülün yüklenmesi insmod programýnýn çalýþtýrýlmasýný gerektiriyordu ki bu da ELF çalýþtýrýlabilir desteðinin modül olarak deðil de çekirdek içine derlenmesini gerektiriyordu. Bu durum, günümüzde birçok programýn ELF çalýþtýrýlabilir dosyasý biçiminde derlenmesi nedeniyle doðal bir þeydi. Bu doðrultudaki deðiþikliði yaptýktan sonra çekirdeði yeniden derlediðimde, sorunsuz olarak yeniden baþlatmayý baþarabilmiþtim.
Sonra /lib/modules dizinine gittim ve derlenenlerden eski olan tüm modülleri sildim. Bunun sayesinde baþlatýmda, uyuþumsuz modüllerle ilgili hata duyurumlarýndan kurtulmuþ oldum. Ayrýca /etc/rc.d/rc.S sistem baþlatým yazým dosyasýný elden geçirerek modülleri otomatik olarak yükleyen ve kaldýran kerneld "deamon"ýnýn devreye sokulmasýný saðladým. kerneld sayesinde modülleri insmod ve rmmod ile elle yükleyip kaldýrmak (böyle yapabilmek hâlâ mümkün olsa da) gerekmiyor. lsmod buyruðu o anda çekirdekte yüklü bulunan tüm modülleri listeliyor.
|
|
kerneld, modülleri gerektiðinde yükleyip bir süre için kullanýlmadýklarýnda kaldýrarak, düzgün biçimde çalýþtý. /etc/conf /modules'e alias scsi_hostadapter ppa satýrýný eklemek gereksinimini duydum. Böylece, ZIP tekerini (/dev/sda) mount etmeye çabaladýðýmda paralel port ppa otomatik olarak yüklenmiþti. Paralel port uyarlayýcýsý yerine SCSI kart kullandýðýmda bunu deðiþtirmek zorunda kalacaðýmý kestirmiþtim.
Bit'ler ve Parçalar, ya da Bir Zil Nasýl Öttürülür
Yeni çekirdek ile birlikte birkaç iyi biçimlendirme olanaðý elime geçti. Bunlar, iki fareyi ayný anda desteklemek, dýþ veri kayýt aygýtlarýna (çimdilik disket, CDROM ve ZIP sürücüleri) giriþi denetlemek, Rusça'yý desteklemek ve fvwm2 pencere iþletmenini ayarlamak.
Slackware kurulum yazýmý /mnt dizinini ve onun altýna da, disketler ve CDROM'lardaki dosya sistemlerini mount etmek için /mnt/floppy ve /mnt/cdrom alt dizinlerini oluþturmuþtu. Bunlarýn ayrý bir dizin altýnda bulunmalarýný uygun bulmadým ve onun yerine kök dizin altýnda floppy ve cdrom dizinlerini yarattým. Ama daha sonra, farklý seçenekler altýnda aygýtlarý mount edebilmek için daha çok dizine gereksinimim olduðunun farkýna vardým ve bunlarý kök dizin altýnda tutmak yerine mnt silsilesini yeniden yarattým.
Ayrýca /etc/fstab dosyasýný elden geçirerek mount ayarlarýný da deðiþtirdim. Yükleme sonunda bu dosya benimsenmiþ olanlarý içermekle birlikte benim gereksinimlerimi karþýlamýyordu. Herseyden once floppy, cdrom ve ZIP sürücüleri için satýrlar ekledim. Otomatik mount edilmelerini önlemek ve tüm kullanýcýlarýn mount etme hakký olmasý (user seçeneði) için gereken deðiþiklikleri yaptým:
/dev/fd0 /mnt/floppy vfat user,noauto,noexec,nonumtail 0 0 /dev/sda4 /mnt/zip vfat user,noauto,noexec,nonumtail 0 0 /dev/hdc /mnt/cdrom iso9660 user,noauto,noexec 0 0
noexec seçeneði DOS uyumlu dosya sistemleri içindir. Dosyalarýn o dosya sistemi üzerinde çalýstýrýlamaz olmasýný, yapýlmasý saðduyulu olarak düþünülebilecek bir þeyi, saðlýyor. nonumtail seçeneði çirkin dosya adlarýyla dosya oluþturmayý engelliyor: longname.file dosyasý eðer ad çatýþmasý yoksa longna~1.fil yerine longname.fil olarak adlandýrýlacaktýr. vfat dosyasistemi, eski msdos türünün tersine uzun dosya adlarýný DOS uyumlu bir biçimde destekler. Dolayýsýyla, neden kullanýlmasýn.
mtools paketi basýma biraz dert açtý: o ya /dev/fd0'a okuma-yazma hakký verilmesini ister ya da disketi yalnýzca yetkin kullanýcý (superuser) gerçekten okur ya da üzerine yazabilir. Mtools dosyalarýndaki dosyalarýn setuid bit'ini ayarlamak yadýmcý olacaða benzemiyordu. Bu aygýtlarý elle mount etmeye karar verdim.
Fareler hakkýndaki öyküm gerçekten basit çünkü önceki laptop'umda bu konu ile uðraþmýþtým. Laptop'un PS/2 benzeri dokunma ile çalýþan bir faresi olmakla birlikte ben ona bir de seri porttan baðlanan dýþ fare eklemiþtim. Ýki fare de gpm (genel amaçlý fare, Ýngilizcesi: general purpose mouse) programý sayesinde kullanýlabiliyordu. Programýn iki amacý vardý: yazý ortamýnda kesme ve kopyalama iþini görmek
|
|
gpm -t ps2 -m /dev/psaux -2 -M -t -mman /dev/cua0 -3 -R
Bu þöyle açýklanabilir: birinci fare PS/2 türünde olup yardýmcý port'ta bulunacak ve 2 düðmesi bulunacak; ikinci fare (-M) [Logitech] MouseMan türünde olup birinci serisel port'a (/dev/cua0) baðlý olacak ve 3 düðmesi bulunacak, ve -R her iki farenin de X window oturumlarýnda bir tek fare gibi davranacaklarý anlamýna gelecektir. (1.14 ya da daha sonraki sürümlü gpm kullanýlmasý durumunda, -R seçeneðinin burada gerekli olmadýðýna dikkat ediniz.) Bu satýrýn girilmesinden sonra gpm'i öldürdüm ve yeniden baþlattým (gpm -k; /etc/rc.d/rc.local) ve o zaman her iki farem de hemen çalýþmaya baþladýlar ve herhangi bir sorun çýkarmadýlar. Üstelik, bir X pencere oturumunda çalýþýrken serisel fareyi takabiliyordum, ve o çalýþýyordu. Bunlar, sözümona iþletim sistemi diye nitelendirilen "windows" altýnda olanaksýzdý: orada kullanýcýya bilgisayarý "yeni bir donaným" iþi yapmak için yeniden baþlatma öneriliyordu.
Uðraþtýðým diðer bir konu da Krilik karakter kümesinin desteðini saðlamaktý. Rusça karakterleri okuyabilmeli ve arasýra da yazabilmeliydim. Bu desteði yalnýzca X için yükledim. Bu destek iki parçadan oluþuyordu: Krilik fontlarýný bulup getirmek ve Krilik klavye yapýsýný oluþturmak. UNIX'in Krilik'leþtirilmesinin nasýl yapýldýðýnýn tüm ayrýntýlarýný açýklayan bilgi sayfalarý iletiþimaðýnda (Internet) bulunmaktadýr. Slackware ile birlikte KOI-8 fontlarý saðlanýyor. "Krilik NASILYAPILIR" Serge Vakulenko (vak@kiae.su) tarafýndan yaratýlan VakuFonts topluluðuna yol gösterir. O, X Pencere Sistemi için krilik nesneler topluluðunda eriþilebilir. KOI-8 ve CP-1251 (ya da "Windows") kodlamasýnda özdeþ fontlar saðlayan iki font paketini yöreyeçektim, font dosyalarýný (*.pcf.gz) ana X window fontlar dizini /usr/X11R6/ lib/X11R6/fonts/'nin (Slackware sistemimde /etc/X11/fonts baðlantýsý üzerinden kolayca eriþilebilir) koi8-r ve x-cp1251 alt dizinlerine açtým. Bundan sonra, bu iki alt dizini /etc/X11/XF86Config. dosyasýnda "FontPath"e ekleyerek fontlarý kurulumunu yaptým. Daha sonra, X Pencere Sistemi'ni yeniden baþlattým. Tüm fontlar eriþilebilir durumdaydý, böylece Netscape'i (Sürüm 4.05'i kullandým) bu fontlarý ilgili koi8-r ve x-cp1251 kodlamalarý için otomatik olarak kullanabileceði yapýda biçimlendirebildim.
Sonra bir Rus klavye sürücüsüne gereksinim duydum. Moshkow Kitaplýðý, Krilikleþtirme üzerine sayfadan elde ettiðim xrus basit programýný kullandým. Onun /etc/X11/app-defaults /Xrus kaynak dosyasýný yamalayýp klavye yapýlanmasýný benim Rus daktilosu anlayýþýma göre düzenledikten sonra :) Rusça'da yazabilme rahatlýðýna eriþmiþtim.
En son olarak yapýlacak iþ dosyalarý Rusça kodlamalarý arasýnda deðiþtirmeye yarayacak olan programý yüklemeye geldi. 323 olarak adlandýrdýðým evyapýmý çok basit bir yazýmý kullandým. O, CP866 ("DOS" ) KOI-8, CP1251 ("Windows"), ve Macintosh kodlamalarý arasýnda dönüþtürüm yapma yetisine sahip bulunmaktaydý. 323'e koi2win, alt2mac olarak adlandýrýlan katý baðlantýlar yarattým ve bu yolda devam ettim (ln 323 koi2win vb.). Böylece yazým adýna bakarak ne yapacaðýna karar verebiliyordu. Bu yazýmý ve yüklenmiþ fontlarý kullanarak, Rusça'daki herhangi bir yazý okunabilmektedir.
|
|
X ayarlarýný fvwm2 pencere iþletmeni dýþýnda uygun biçimde halletmiþtim. Onun tüm ayarlarý ~/.fvwm2rc dosyasýnda ya da (eðer bu dosya yoksa) sistemeyaygýn /etc/X11/fvwm/system.fvwm2rc dosyasýnda bulunur. Slackware ile saðlanan kaynak dosyasýnda gerçekte çok yararý olamayan ya da iþlemeyen birçok þeyin devre dýþý býrakýldýðýný gördüm. Pencere iþletmeninden istediðim temel þeyler þunlardý: düðmeleri en faydalý az sayýda programý çaðýrarak hýzlý gösterme, klavyeye ve fareye, pencere hareket ettirme veya yükseltme gibi pencere iþlemleri için yanýt verme, bazý ana iþlemleri tüm pencerelerde adçubuðuna yerleþtirebilme, ve tüm yüklenmiþ X uygulamalarýný menü halinde görüntüleyebilme diye sýralayabiliriz. Bütün bunlar, ideal olarak, fareye dokunmaksýzýn klavyeden eriþilebilmeli.
Saðlanan kaynak dosyasý ile iþe baþladým. Onu defalarca edit edip uzun ve yoðun (man fvwm2) dosyasýný, bu iþletmenin fonksiyonlarýnýn nasýl devreye sokulacaðýný bulabilmek amacýyla okudum ve adým adým ilerleyerek deðiþiklikleri ekledim. Çeþitli pencere iþlemleri için yararlý olan "Windows 95" açkýlarýnýn (keys) yapýmýyla ilgilenmekteydim. Son bahsettiðim fare olmaksýzýn. Nelerin olup bittiðini belirten yeterince açýklama ile donatýlmýþ larak sonuç burada bulunmaktadýr.
Çevireriþ Aðiletiþimlendirme GNU Yolu
Benim yerel PPP iletiþimaðý saðlayýcýsýna çevireriþ eriþimi kurulu olup o kadar kýsa zamanda çalýþýyordu ki gerëekten þaþakalmýþtým. Biraz karmaþýk ve çaðdýþý kalmýþ PPP kurulumuyla ilgili "Kurulum Yolgöstereni"ni de içeren elyordamlarýný okuduktan sonra PPP kurulum ve ayarýnýn oldukça acý verici olduðu izlenimi altýndaydým. Bununla birlikte, ppp ile baþlayan buyruk adlarýný seçkisiz olarak vererek Slackware'de modemim ve PPP saðlayýcým hakkýnda doðru sorularý soran pppsetup adlý bir yazýmýn bulunduðunun farkýna vardým. Bunun hakkýnda, "authentication protokol"unun "PAP", "CHAP", veya "CHAP-Microsoft" olup olmadýpý da dahil hiçbir þey bilmiyordum. Kýsa sürede herþey yapýldý, daha çok kendinden açýklamaý olan iki buyruðu yani ppp-go ve ppp-off'u PPP baðlantýsýný denetlemem söylendi. Ayrýca /etc/ppp/ppp.setup.txt adlý pppsetup süresince ne yapýlmasýný betimleyen ayrýntýlý bir yazý da vardý. O dosyada, PPP baðlantýsýnýn baþarýlý bir biçimde kurulduðunu sýnamak için ifconfig'yi koþturmam söylenmekteydi. Ayrýca, herhangi bir sorun çýkmasý durumunda sistem kayýt dosyalarýna yani /var/log/messages ve /var/log/debug'a yönlendirilmekteydim (PPP seçenekler dosyasý /etc/ppp/options'da debug seçeneði benimsenmiþ olarak etkinleþtiriliyordu; daha sonralarý debug dosyasýnýn þimdi çoðunlukla gereksiz pppd duyurumlarýyla doldurulmuþ olmasýndan dolayý bunu devre dýþý býraktým).
Herþey gül gibi görünüyordu fakat modemi telefon hattýna baðladýðým
zaman ppp-go buyruðu bir baðlantý yaratmýþ gibi görünmüyordu.
/var/log/debug dosyasý birçok duyurum içeriyordu; dosyanýn
sonuna doðru baktým pppd ve karþý konak (host) arasýnda
baþarýsýz bir deðiþ tokuþ buldum. Karþý konaktan alýnan duyurumlardan
biri
|
|
PPP'nin güzel çalýþmasýna, fetchmail, ncftp, Pine, netscape ve diðer iyi yazýlým programlarýný sorunsuz kullanabilmeme raðmen, kurulum ve ayar'dan tam olarak memnun deðildim. Çevireriþim iþleminin daha fazla kontrol edilebilir ve (varsa) hata duyurumlarýnýn da kullanýcýya görünür olmasýný isterdim. Herhangi bir nedenle PPP baðlantýsý koptuðu takdirde, root olarak girmeden ve sistem kütüklerini (logs) incelemeden bir yolunun bulunmasýný isterdim. Belki o ticari linux'lar kullanýcý dostu PPP baðlantýlarýný görünür kýlan (belki gppp?) kullandýrýmlarla (utility) geliyorlar. Ama, korkarým o kullandýrýmlar birçok baþka þeyin kurulumuna gereksinim duyuyor ya da kendi "özgün" çevreleri dýþýnda çalýþmayacaklardýr. Birgün daha dostça bir kullandýrýmý (utility) kuracak ya da Perl ve Tk öðrenecek ve kendimin özgün iletiþimaðlandýrým nesnelerimi yazacaðým. Veya, GNOME nesneye yönelik masaüstü iþletmen olgunluða eriþince, belki de "tümüyle" RedHat ile ilerleyeceðim.
PPP ile ilgili baþka bir sorun ppp-go yazýmýnýn root kullanýcýlar tarafýndan çalýþtýrýlmasýnýn gerekliliðiydi. Önce istenildiðinde çevireriþ kurulumunu düþündüm, ama çekirdek bazý nedenlerden dolayý bu özelliði destekleyen PPP sürücü sürümünü (2.3) içermiyordu. Sonra iletiþimaðý belgeliklerini (network archives) karýþtýrdým ve çok kýsa bir C programý, "ölümlüler için ppp"'yi buldum. Bu program root kullanýcý olmak için tabanda setuid(0) adýnda bir fonksiyon çaðýrýyor daha sonra da ppp-go yazýmýný çalýþtýrýyordu. Onu derledim ve setuid bit'i 1'e ayarlanmýþ olarak (chmod 4755 ppp_for_mortals) eriþimyoluna (path) kurulumunu yaptým. Bundan sonra, bu programý kullanýcý olarak PPP baðlantýsýný baþlatmak veya durdurmak için calýþtýrabildim.
Ek: the Donaným Gerçekleri
Kaynaklar
- Benim sayfam, LapNote P150 Üzerinde Linux.
- Bakýnýz Linux Kaynakyazýlandýrým Projesi, herkese açýk görsel sanalyöre (bir Alman yansýsý).
- Kenneth E. Harker'ýn Laptop'lar Üzerinde Linux sayfasý, herkese açýk görsel sanalyöre
- X Window için Krilik Nesneler, herkese açýk FTP sanalyöresi (ftp://ftp.funet.fi/pub/culture/russian/comp/xwin).
- Krilikleþtirm Üzerine Maksim Moshkow'un Kitaplýk sayfasý (http://moshkow.relline.ru:5000/koi/CYRILLIC), herkese açýk FTP sanalyöresi
Yazýnýn dergiye gelen aslý Ýngilizce'dir
|
Bu görsel sanalyörenin bakýmýný Miguel Angel Sepulveda
yapmaktadýr. © Serge Winitzki 1998 LinuxFocus 1998 |
 |
James Thornton, jamesthornton.com>Services: Internet Consultant |
Electric Speed: Internet Developer |